Merhaba — bugünkü yazımda çoğumuzun hayatında bir noktada karşımıza çıkan o soruyu bilimsel ve hukuksal yönleriyle birlikte ele alacağım: “Üniversite devam ederken askere gidilir mi?” Niye bilimsel bir merakla? Çünkü bu soru yalnızca bir yasal hak meselesi değil; eğitim hedefleri, kariyer planları, gençlik psikolojisi ve toplumsal görev kavramlarını da ilgilendiriyor. Gelin birlikte bakalım.
Üniversite ve Askerlik: Temel Yasal Çerçeve
Türkiye’de zorunlu askerlik ve erteleme düzenlemeleri, 1111 Sayılı Askerlik Kanunu başta olmak üzere ilgili mevzuatlarla belirleniyor. ([Vikipedi][1])
Kanuna göre, üniversite, ön lisans ya da lisans öğrencileri, “öğrencilik hâlleri” nedeniyle askerlikleri eğitim süresince erteleyebiliyor. ([Türkiye Geneli Askerlik Şubeleri][2])
Bu erteleme (tecil) hakkı, çoğu durumda eğitim süresi boyunca geçerli. ([AskerKolisi.com][3])
Ancak bu hak sınırsız değil: Örneğin lisans öğrencileri için tecil hakkı belirli yaş sınırlarına kadar olabiliyor; birçok kaynak 28 yaşını bu sınır olarak gösteriyor. ([SGK Bilgisi][4])
Bu bağlamda, “üniversite sürerken zorunlu olarak askere çağrılma” gibi bir durum pratikte uygulanmıyor — çünkü öğrencilik statüsü, askerliğin ertelenmesine olanak tanıyor.
Askerlik Tecili: Ne, Nasıl, Kimler?
Tecil (yani erteleme) işlemi için genellikle şu adımlar izlenir:
Öğrenci belgesi veya üniversite kaydı belgesi ile başvuru yapılır. ([Türkiye’nin Askeri Bilgi Platformu][5])
Başvuru ve değerlendirme sonucunda, askerlik şubesine durum bildirilir. ([Hacı Bayram Veli Üniversitesi][6])
Eğer tecil onaylanırsa, eğitim süresi boyunca askerlik ertelenmiş olur. ([Türkiye Geneli Askerlik Şubeleri][2])
Bazı kaynaklar “otomatik” tecil işlemi yapıldığını — yani üniversite kaydı yapılınca öğrencilerin askerlik listesinde bekletildiğini — belirtiyor. ([Hacı Bayram Veli Üniversitesi][6])
Yani pratikte üniversite kaydınız olduğu sürece — belirlenen yaş sınırı içinde — askere gitmeniz beklenmez.
Bilimsel Açıdan: Neden Tecil Yaygın?
Eğitim ve askerlik gibi iki önemli devlet yükümlülüğünü aynı anda yürütmeye çalışmak birey üzerinde birçok psikolojik ve sosyal baskı oluşturabilir. Dolayısıyla, yasal erteleme hakkı bir devlet politikası olarak hem bireylerin hem toplumun uzun vadeli faydasını gözetir. Bazı önemli noktalar:
Uzun süre askerlik hizmeti ile birlikte eğitim aksarsa, bireylerin mezuniyetleri, kariyer planları, uzmanlık alanları gibi uzun vadeli hedefleri olumsuz etkilenebilir.
Gençlerin hem eğitim hem de vatani görev yükü altında olması, motivasyon, sağlık, verimlilik gibi alanlarda sorun çıkarabilir — bu yüzden erteleme, bu tür çatışmaları önleyen bir düzenleme gibi düşünülebilir.
Hukuken de, yükseköğretim gören bireylere tanınan bu hak, bireysel özgürlük ve toplumsal sorumluluk dengesi açısından önemli: Eğitimini tamamlamış, topluma nitelikli birey olarak katkı vermiş kişiler, askerliğini sonraya bırakabiliyor.
Bu bakış açısıyla, erteleme — hem pratik hem etik hem toplumsal açıdan — mantıklı ve yerinde bir düzenleme.
Ne Zaman “Üniversite Devam Ederken” Askerlik Gerçekleşebilir?
Teorik olarak, öğrencilik statünüz sürerken askere çağrılmanız pek olası değil. Ancak bazı durumlarda bu ihtimal doğabilir:
Eğer tecil işleminiz zamanında yapılmamışsa ya da başvuru belgeniz eksikse, askerlik çağrısı gelmesi mümkün olabilir.
Eğer üniversitedeki kaydınız silinmişse — mesela mezuniyet, ilişiğin kesilmesi, disiplin ya da devamsızlık gibi nedenlerle — tecil hakkınız sona erer, ve bu durumda askerliğe çağrılabilirsiniz. ([Hacı Bayram Veli Üniversitesi][6])
Ayrıca bazı özel durumlarda — sağlık, yurt dışı vs. — erteleme türleri değişebiliyor, bu da askerliğe çağrılma zamanını etkileyebiliyor. ([Türkiye Geneli Askerlik Şubeleri][2])
Dolayısıyla “üniversite – askerlik” dengesi, düzenli olarak resmi işlemlerin yapılması koşuluyla korunuyor.
Sonuç: Üniversite Sürerken Askere Gitmek Yaygın Değil — Ama Takip Şart
Eğitim hayatını sürdüren üniversite öğrencileri, yasal olarak askerliğini erteleyebilmekte; yani pratikte üniversite devam ederken askere çağrılmaları yaygın değil. Bu sistem, bireylerin hem eğitim hedeflerine hem toplumsal görevlerine sağlıklı bir biçimde hazırlanmasına olanak tanıyor.
Ama — bu ertelemenin sunduğu rahatlığa rağmen — işin içinde sorumluluk var: Öğrenci belgesinin, kayıt durumunun, tecil başvurusunun doğru ve güncel olması gerekiyor. Eksiklik varsa ya da kayıt iptal olursa, askere çağrı riski doğuyor.
Bu noktada şunu merak ediyorum: Sizce üniversite eğitimi — toplumsal yarar ve bireysel gelişim açısından — askerlikten önce tamamlanmalı mı, yoksa askerliği eğitimle paralel sürdürmek gençlik için daha mı faydalı olurdu? Bu soru hem bireysel hem toplumsal bir tercih. Düşüncelerinize açığım.
[1]: “Conscription in Turkey”
[2]: “Askerlik Tecil İşlemleri: Haklar, Süreçler ve Önemli Noktalar”
[3]: “Askerlik Tecil Ettirme Yolları – 2025 Şartları – Asker Kolisi”
[4]: “Askerlik Tecil Ettirme Gerekli Belgeler, Sorgulama (2025)”
[5]: “Askerlik Tecil Ettirme: Gerekli Evraklar ve Adımlar – askeri.net”
[6]: “Procedures for Military Service – HACI BAYRAM”